ପଖାଳ କେବଳ ଏକ ଖାଦ୍ୟ ନୁହେଁ, ଏହା ଓଡ଼ିଆ ଜୀବନ ଓ ସଂସ୍କୃତିର ଏକ ଅଂଶ। ପ୍ରତିବର୍ଷ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦ ତାରିଖରେ ପାଳିତ ହୁଏ ବିଶ୍ୱ ପଖାଳ ଦିବସ, ଯାହା ଆଜି ଓଡ଼ିଆମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଗର୍ବ ଓ ପରିଚୟର ପ୍ରତୀକ ହୋଇଉଠିଛି। ଏହି ଦିନ ପଖାଳ ଖାଇ ଓଡ଼ିଆମାନେ ନିଜ ପାରମ୍ପରିକ ଖାଦ୍ୟ ସଂସ୍କୃତିକୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି ଓ ବିଶ୍ୱସ୍ତରରେ ପ୍ରଚାର କରନ୍ତି। ପଖାଳର ଐତିହ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରାଚୀନ। ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁର ତାପରୁ ରକ୍ଷା ପାଇବା ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକମାନେ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ ଏହି ଖାଦ୍ୟକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଆସୁଛନ୍ତି। ଚାଉଳକୁ ପାଣିରେ ଭିଜାଇ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ପଖାଳ ଶରୀରକୁ ଠଣ୍ଡା ରଖେ ଓ ଶକ୍ତି ଯୋଗାଏ।
ପଖାଳ ସହ ଯୋଡିତ ଅନ୍ୟତମ ବିଶେଷତା ହେଉଛି ଏହାର ପରିବେଶ ସହିତ ଗଭୀର ସମ୍ପର୍କ। ମାଟିର ହଣ୍ଡିରେ ରଖାଯାଇଥିବା ପଖାଳରେ ପ୍ରାକୃତିକ ଭାବରେ ଫରମେଣ୍ଟେସନ୍ ହୋଇଥାଏ, ଯାହା ଶରୀର ପାଇଁ ଉପକାରୀ। ଏହା ଆମ ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କ ଜ୍ଞାନ ଓ ପ୍ରାକୃତିକ ଜୀବନ ଶୈଳୀକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ।
ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରେ ପଖାଳର ଅଲଗା ଅଲଗା ରୂପ ଦେଖାଯାଏ—ସାଧା ପଖାଳ, ଦହି ପଖାଳ, ବସି ପଖାଳ ଇତ୍ୟାଦି। ଏହା ସହ ଟମାଟର ପୋଡା, ବାଇଗଣ ପୋଡା, ଆଳୁ ଭର୍ତ୍ତା, ଶାଗ ଭଜା, ବଡି ଚୁରା, ପିଆଜ ଓ କଞ୍ଚା ଲଙ୍କା ମିଶି ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓଡ଼ିଆ ଥାଳି ତିଆରି ହୁଏ। ଗାଁଘରରେ ପିଢା ପକେଇ ତଳେ ବସି କଂସାର ଭାଣ୍ଡାରେ ପଖାଳ ଖାଇବା ଏକ ପାରମ୍ପରିକ ଅନୁଭୂତି। ଏହା ପରିବାର, ସମ୍ପର୍କ ଓ ସମାଜର ଏକତାକୁ ଦର୍ଶାଏ। ଏହି ପଦ୍ଧତି ମଧ୍ୟ ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତିର ସାମୁହିକ ଭୋଜନ ପରମ୍ପରାକୁ ସ୍ମରଣ କରାଏ। ଆୟୁର୍ବେଦ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ପଖାଳ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉପକାରୀ। ଏହା ଶରୀରକୁ ଠଣ୍ଡା ରଖିବା ସହିତ ପଚନକୁ ସୁଧାରେ ଓ ଜଳଶୂନ୍ୟତାକୁ ରୋକେ। ତେଣୁ ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳରେ ଏହାର ଗୁରୁତ୍ୱ ଅଧିକ।
ଆଜିର ଆଧୁନିକ ଯୁଗରେ ପଖାଳ ନୂତନ ରୂପରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଛି। ବିଭିନ୍ନ ହୋଟେଲ ଓ ରେଷ୍ଟୁରାଣ୍ଟମାନେ ପଖାଳ ଥାଳିକୁ ନିଜ ମେନୁରେ ରଖୁଛନ୍ତି। ଯୁବପିଢି ମଧ୍ୟ ଏହି ଦିନକୁ ଉତ୍ସବ ଭାବରେ ପାଳନ କରୁଛନ୍ତି। ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ଦ୍ୱାରା “ବିଶ୍ୱ ପଖାଳ ଦିବସ” ଆଜି ବିଶ୍ୱସ୍ତରରେ ପରିଚିତ। ବିଦେଶରେ ବସୁଥିବା ଓଡ଼ିଆମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦିନ ପଖାଳ ଖାଇ ନିଜ ମୂଳ ସଂସ୍କୃତି ସହିତ ଜଡିତ ହେଉଛନ୍ତି।
ପଖାଳ ହେଉଛି ଓଡ଼ିଆ ଜୀବନ, ପରମ୍ପରା ଓ ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତିର ଏକ ଅଖଣ୍ଡ ଅଂଶ। ଏହା ମାଟି, ପାଣି, ଭକ୍ତି ଓ ମଣିଷ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଅଟୁଟ ସମ୍ପର୍କକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ। ବିଶ୍ୱ ପଖାଳ ଦିବସ ଆମକୁ ଆମ ମୂଳକୁ ଫେରାଇ ଆଣି ଆମ ପାରମ୍ପରିକ ଖାଦ୍ୟର ଗୌରବକୁ ବିଶ୍ୱ ମଞ୍ଚରେ ପହଞ୍ଚାଏ।
