୨୦ ଦିନରେ ପହଞ୍ଚିଲା ସୋନମ ୱାଙ୍ଗଚୁଙ୍ଗଙ୍କ ଅନଶନ – ସରକାର କେବେ ଶୁଣିବ ଜନସ୍ୱର?
ଭାରତ ଏକ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ରାଷ୍ଟ୍ର। ଏଠାରେ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତିବାଦ, ଅନଶନ ଓ ଅସହମତି ପ୍ରକାଶ କରିବା ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରଦତ୍ତ ଅଧିକାର। ନିଟ ପେପର ଲିକ ଘଟଣାରେ କେନ୍ଦ୍ର ଶିକ୍ଷାମନ୍ତ୍ରୀ ଧର୍ମେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଧାନ ଙ୍କ ଇସ୍ତଫା ଦାବି, ସିଜେପି କୁ ସହଯୋଗ ପୂର୍ବକ, ଓ ଶିକ୍ଷାନୀତି କୁ ନେଇ ସୋନମ ୱାଙ୍ଗଚୁଙ୍ଗଙ୍କ ଆମରଣ ଅନଶନ ଆଜି ୨୦ ଦିନରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଏହା କେବଳ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଦୀର୍ଘ ଅନଶନର କାହାଣୀ ନୁହେଁ; ବରଂ ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ସଂଳାପର ଗୁରୁତ୍ୱ, ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଭବିଷ୍ୟତ ଏବଂ ସରକାରଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱକୁ ନେଇ ଏକ ଗମ୍ଭୀର ଆଲୋଚନାର ପ୍ରସଙ୍ଗ।
ସୋନମ ୱାଙ୍ଗଚୁଙ୍ଗ ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ବିକଳ୍ପ ଶିକ୍ଷା, ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା ଓ ଲାଦାଖର ସ୍ଥାୟୀ ବିକାଶ ପାଇଁ କାମ କରୁଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ସମର୍ଥକମାନଙ୍କ ମତରେ, ତାଙ୍କ ଅନଶନ କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ ନୁହେଁ; ବରଂ ଦେଶର ଶିକ୍ଷା, ପରିବେଶ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ପିଢ଼ିର ସ୍ୱାର୍ଥ ସହ ଜଡିତ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରସଙ୍ଗ ପ୍ରତି ସରକାରଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଆକର୍ଷଣ କରିବା ପାଇଁ।
ଅନଶନ ୨୦ ଦିନରେ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଏହାର ସମାଧାନ ଦିଗରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଅଗ୍ରଗତି ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁନାହିଁ, ତେବେ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବରେ ସରକାରଙ୍କ ଭୂମିକାକୁ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି। ବିପକ୍ଷ ଦଳ, ସାମାଜିକ ସଂଗଠନ ଓ ନାଗରିକ ସମାଜର ଏକ ଅଂଶ କହୁଛନ୍ତି ଯେ, ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ସଂଳାପର ପଦକ୍ଷେପ ନେବା ଉଚିତ୍।
ଅନ୍ୟପଟେ ସରକାରଙ୍କ ସମର୍ଥକମାନଙ୍କ ମତ ହେଉଛି, ଦେଶର ନୀତି ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କେବଳ ଆନ୍ଦୋଳନ କିମ୍ବା ଅନଶନକୁ ଆଧାର କରି କରାଯାଇପାରେ ନାହିଁ। ସରକାରଙ୍କୁ ପ୍ରଶାସନିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା, ଆଇନ, ଜାତୀୟ ସୁରକ୍ଷା ଓ ଦୀର୍ଘମିଆଦି ନୀତିଗତ ପ୍ରଭାବ ଭଳି ବିଭିନ୍ନ ଦିଗକୁ ବିଚାର କରିବାକୁ ପଡ଼େ। ତେଣୁ ଯେକୌଣସି ଦାବି ଉପରେ ତୁରନ୍ତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନ ଆସିବାକୁ ସରକାରର ଉଦାସୀନତା ବୋଲି ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ବୋଲି ସେମାନେ ଯୁକ୍ତି ଦେଉଛନ୍ତି।
କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ମୂଳ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି—ସଂଳାପ କାହିଁକି ହେଉନାହିଁ? ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ମତଭେଦ ସ୍ୱାଭାବିକ, କିନ୍ତୁ ମତଭେଦର ସମାଧାନ ଆଲୋଚନା ମାଧ୍ୟମରେ ହେବା ଉଚିତ୍। ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ସମାଜସେବୀ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଅନଶନରେ ରହନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଜୀବନ ମଧ୍ୟ ଏକ ମାନବିକ ପ୍ରସଙ୍ଗ ହୋଇଯାଏ। ସେଥିପାଇଁ ଆଲୋଚନାର ଦ୍ୱାର ସର୍ବଦା ଖୋଲା ରହିବା ଉଚିତ୍।
ଏହି ଘଟଣା ଆଉ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛି। ଦେଶର ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ନେଇ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ବିଭିନ୍ନ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଚିନ୍ତା ପ୍ରକାଶ କରୁଛନ୍ତି। ଗୁଣାତ୍ମକ ଶିକ୍ଷା, ଗବେଷଣା, ନିଯୁକ୍ତିମୁଖୀ ଶିକ୍ଷା, ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଅଭାବ, ଡିଜିଟାଲ୍ ବୈଷମ୍ୟ ଓ ଶିକ୍ଷାର ସମାନ ସୁଯୋଗ ଭଳି ଅନେକ ବିଷୟ ଉପରେ ଗମ୍ଭୀର ଚର୍ଚ୍ଚାର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି। ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ସମାଜର ବିଭିନ୍ନ ବର୍ଗ ଉଠାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନକୁ ଶୁଣିବା ଓ ବିଚାର କରିବା ଯେକୌଣସି ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ସରକାରର ଦାୟିତ୍ୱ। ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷରେ ନିଟ ଭଳି ପରୀକ୍ଷା ଯାହା ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ପିଲାଙ୍କ ଆଶା ରହୁଛି ପ୍ରଶ୍ନପତ୍ର ବାରମ୍ବାର ଲିକ ଫଳରେ କେନ୍ଦ୍ର ଶିକ୍ଷାମନ୍ତ୍ରୀ କାହିଁକି ରିଜାଇନ କରିବେନାହିଁ, ଏହା ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ।
ବିପକ୍ଷ ଦଳମାନେ ସରକାରକୁ ସମାଲୋଚନା କରୁଛନ୍ତି, ଯେତେବେଳେ ସରକାର ନିଜ ନୀତି ଓ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ସମର୍ଥନ କରୁଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ରାଜନୈତିକ ମତଭେଦରୁ ଉପରକୁ ଉଠି ଯଦି ଶିକ୍ଷା, ଯୁବପିଢ଼ି ଓ ଜାତୀୟ ସ୍ୱାର୍ଥର ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ସମସ୍ତ ପକ୍ଷ ଏକାଠି ବସନ୍ତି, ତେବେ ତାହା ଦେଶ ପାଇଁ ଅଧିକ ଲାଭଦାୟକ ହେବ।
ଆଜି ଆବଶ୍ୟକତା ଅଭିଯୋଗ ଓ ପ୍ରତ୍ୟାରୋପରନୁହେଁ; ବରଂ ବିଶ୍ୱାସ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା ସଂଳାପର। ସରକାର, ଆନ୍ଦୋଳନକାରୀ ଓ ସମ୍ପୃକ୍ତ ପକ୍ଷମାନେ ଯଦି ଏକ ଟେବୁଲ୍ରେ ବସି ସମାଧାନର ପଥ ଖୋଜନ୍ତି, ତେବେ କେବଳ ଏହି ଅନଶନର ନୁହେଁ, ଭବିଷ୍ୟତରେ ଏପରି ଅନେକ ବିବାଦର ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାଧାନ ସମ୍ଭବ ହେବ।
ଗଣତନ୍ତ୍ରର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଶକ୍ତି ହେଉଛି ସଂଳାପ। ସୋନମ ୱାଙ୍ଗଚୁଙ୍ଗଙ୍କ ଅନଶନ ୨୦ ଦିନରେ ପହଞ୍ଚିଥିବା ବେଳେ, ସମୟର ଦାବି ହେଉଛି ସମସ୍ତ ପକ୍ଷ ସଂଯମ, ସମ୍ବେଦନଶୀଳତା ଓ ଆଲୋଚନାର ମାର୍ଗ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତୁ। କାରଣ ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ କୌଣସି ସମସ୍ୟାର ସ୍ଥାୟୀ ସମାଧାନ ସଂଘର୍ଷରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ସଂଳାପରେ ହିଁ ରହିଛି।
