ଆଜିର ଦିନରେ ଋଣ ବା ଲୋନ୍ ଏକ ଆବଶ୍ୟକ ଆର୍ଥିକ ଉପକରଣ ହୋଇପଡ଼ିଛି। ଘର ତିଆରି କରିବା, ଗାଡ଼ି କିଣିବା, ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ହାସଲ କରିବା, ଚାଷ କାର୍ଯ୍ୟ ଚାଲାଇବା କିମ୍ବା ଛୋଟ ବଡ଼ ବ୍ୟବସାୟ ଆରମ୍ଭ କରିବା ପାଇଁ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଲୋକ ବ୍ୟାଙ୍କ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଆର୍ଥିକ ସଂସ୍ଥାଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ଋଣ ଏକ ସମୟରେ ସ୍ୱପ୍ନ ପୂରଣର ମାଧ୍ୟମ ହୋଇଥାଏ, ସେହି ଋଣ ଅନେକଙ୍କ ପାଇଁ ପରେ ଏକ ଅସହ୍ୟ ଆର୍ଥିକ ବୋଝରେ ପରିଣତ ହେଉଛି।
ଅନେକ ଋଣଧାରୀଙ୍କ ଅଭିଜ୍ଞତା ଓ ଅଭିଯୋଗ ଅନୁସାରେ, ଲୋନ୍ ନେବା ସମୟରେ ସେମାନଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଫର୍ମ, ଚୁକ୍ତିପତ୍ର ଏବଂ ସର୍ତ୍ତାବଳୀ ଥିବା ଦଲିଲରେ ସହି କରିବାକୁ କୁହାଯାଏ। ଅଧିକାଂଶ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଗ୍ରାହକମାନେ ବ୍ୟାଙ୍କ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ଉପରେ ଭରସା କରି ସେହି କାଗଜପତ୍ରକୁ ପୂରାପୂରି ପଢ଼ି ନ ଦେଖି ସହି କରିଦିଅନ୍ତି। ଅନେକଙ୍କ ଶିକ୍ଷାଗତ ଯୋଗ୍ୟତା କମ୍ ଥିବା ବେଳେ ଆଉ କେତେକ ଲୋକ ଆଇନଗତ ଏବଂ ବ୍ୟାଙ୍କିଙ୍ଗ ଭାଷା ବୁଝିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ଫଳରେ ଋଣ ଚୁକ୍ତିରେ ଥିବା ଅନେକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସର୍ତ୍ତ ସମ୍ପର୍କରେ ସେମାନେ ଅଜ୍ଞ ରହିଯାନ୍ତି। ଋଣ ନେବା ସମୟରେ ଯେଉଁ ସୁଧ ହାର ଦେଖାଯାଏ, ତାହା ବ୍ୟତୀତ ପ୍ରୋସେସିଂ ଫି, ଲେଟ୍ ପେମେଣ୍ଟ ଚାର୍ଜ, ପେନାଲ୍ ଇଣ୍ଟରେଷ୍ଟ, ବୀମା ଖର୍ଚ୍ଚ, ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟେସନ୍ ଚାର୍ଜ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ସର୍ଭିସ ଫି ଯୋଡ଼ି ହୋଇ ଋଣର ମୋଟ ଖର୍ଚ୍ଚ ବହୁଗୁଣ ବଢ଼ିଯାଏ। ଗ୍ରାହକ ଯେତେବେଳେ ଏହି ସମସ୍ତ ଖର୍ଚ୍ଚ ସମ୍ପର୍କରେ ଅବଗତ ହୁଅନ୍ତି, ସେତେବେଳକୁ ବହୁ ଦେରି ହୋଇଯାଇଥାଏ। ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ଏହି ସମସ୍ୟା ଆହୁରି ଗମ୍ଭୀର ହୋଇଥାଏ। ଅନେକ ଚାଷୀ, ଛୋଟ ବ୍ୟବସାୟୀ ଏବଂ ନିମ୍ନ ଆୟ ବର୍ଗର ଲୋକ ଜରୁରୀ ଆବଶ୍ୟକତା ପାଇଁ ଋଣ ନେଇଥାନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଫସଲ ନଷ୍ଟ, ବ୍ୟବସାୟରେ କ୍ଷତି କିମ୍ବା ଚାକିରି ହରାଇବା ଭଳି କାରଣରୁ କେତେକ EMI ସମୟରେ ଦେଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ତା’ପରେ ବିଳମ୍ବ ଜରିମାନା ଏବଂ ଅତିରିକ୍ତ ସୁଧ ଲାଗିବା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଯାଏ। ଫଳରେ ଋଣର ପରିମାଣ ଧୀରେ ଧୀରେ ବଢ଼ିଚାଲେ। ଅନେକ ଲୋକଙ୍କ ଅଭିଯୋଗ ହେଉଛି, ସେମାନେ ମୂଳ ଋଣ ରାଶିର ଦୁଇଗୁଣ କିମ୍ବା ତିନିଗୁଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଟଙ୍କା ସୁଧ ଓ EMI ଭାବରେ ଦେଇସାରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଋଣ ଖାତାରେ ଆହୁରି ବକେୟା ଦେଖାଯାଏ। ଏପରି ସ୍ଥିତିରେ ଅନେକ ପରିବାର ଆର୍ଥିକ ଚାପରେ ଭାଙ୍ଗିପଡ଼ୁଛନ୍ତି। କେତେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଋଣ ପରିଶୋଧ ପାଇଁ ଲୋକଙ୍କୁ ଜମି, ସୁନା ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସମ୍ପତ୍ତି ବିକ୍ରି କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ପଡ଼ୁଛି।
ତେବେ ଏଠାରେ ଏକ କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ସମସ୍ତ ବ୍ୟାଙ୍କ କିମ୍ବା ଆର୍ଥିକ ସଂସ୍ଥା ଅନିୟମିତତା କରୁଛନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। ଅଧିକାଂଶ ବ୍ୟାଙ୍କ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଋଣ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି ଏବଂ ଋଣ ଚୁକ୍ତିର ସମସ୍ତ ସର୍ତ୍ତ ଲିଖିତ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖ ମଧ୍ୟ କରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି, ସେହି ସର୍ତ୍ତଗୁଡ଼ିକ ସାଧାରଣ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ପାଇଁ କେତେ ସହଜ ଓ ବୋଧଗମ୍ୟ? ଜଣେ ଅଳ୍ପଶିକ୍ଷିତ କିମ୍ବା ଅଶିକ୍ଷିତ ଲୋକ ପ୍ରକୃତରେ ସେହି ଦଲିଲଗୁଡ଼ିକ ବୁଝିପାରୁଛନ୍ତି କି? ଆର୍ଥିକ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମତରେ, ଯେକୌଣସି ଋଣ ନେବା ପୂର୍ବରୁ ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ କିଛି ବିଷୟ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଯାଞ୍ଚ କରିବା ଉଚିତ। ସୁଧ ହାର ସ୍ଥିର ନା ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ, EMI କେତେ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିବ, ବିଳମ୍ବ ହେଲେ କେତେ ଜରିମାନା ଲାଗିବ, ଋଣକୁ ଆଗୁଆ ପରିଶୋଧ କଲେ ଅତିରିକ୍ତ ଚାର୍ଜ ରହିଛି କି ନାହିଁ, ବୀମା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ କି ନୁହେଁ—ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନର ସ୍ପଷ୍ଟ ଉତ୍ତର ନେବା ଜରୁରୀ।
ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ଆହୁରି କହୁଛନ୍ତି, କୌଣସି କାଗଜପତ୍ର ନ ପଢ଼ି କେବେ ମଧ୍ୟ ସହି କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଆବଶ୍ୟକ ହେଲେ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତି, ଆଇନଜୀବୀ କିମ୍ବା ଆର୍ଥିକ ପରାମର୍ଶଦାତାଙ୍କ ସହାୟତା ନେବା ଉଚିତ। ନିଜ ଭାଷାରେ ସର୍ତ୍ତାବଳୀ ବୁଝିବା ପରେ ହିଁ ଦଲିଲରେ ସହି କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ ନିୟାମକ ସଂସ୍ଥା ଏବଂ ସରକାରଙ୍କ ଭୂମିକା ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ବ୍ୟାଙ୍କ ଓ ଆର୍ଥିକ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ଋଣର ସମସ୍ତ ସର୍ତ୍ତକୁ ସରଳ ଭାଷାରେ ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ବୁଝାଇବା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ କରାଯିବା ଦରକାର ବୋଲି ମତ ପ୍ରକାଶ ପାଉଛି। ଏହାସହ ଆର୍ଥିକ ସାକ୍ଷରତା ବଢ଼ାଇବା ପାଇଁ ସଚେତନତା ଅଭିଯାନ ମଧ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ।
ଋଣ ନେବା ଭୁଲ ନୁହେଁ। କିନ୍ତୁ ଋଣ ନେବା ପୂର୍ବରୁ ସମସ୍ତ ସର୍ତ୍ତ ଜାଣିବା ଏବଂ ନିଜ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ଋଣ ଗ୍ରହଣ କରିବା ହିଁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସୁରକ୍ଷା। ନଚେତ ଯେଉଁ ଋଣ ଏକଦିନ ସ୍ୱପ୍ନ ପୂରଣର ମାଧ୍ୟମ ଥିଲା, ସେହି ଋଣ ଜୀବନସାରା ଦୁଃଖର କାରଣ ହୋଇପାରେ। ତେଣୁ ସଚେତନ ହୁଅନ୍ତୁ, କାଗଜପତ୍ର ପଢ଼ନ୍ତୁ, ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରନ୍ତୁ ଏବଂ ବୁଝିବା ପରେ ହିଁ ସହି କରନ୍ତୁ। କାରଣ ଗୋଟିଏ ସହି କେବଳ ଏକ ଔପଚାରିକତା ନୁହେଁ, ଏହା ଆପଣଙ୍କ ଆର୍ଥିକ ଭବିଷ୍ୟତର ନିଷ୍ପତ୍ତି ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ।
(ବିଶେଷ ସୂଚନା: ଏହି ରିପୋର୍ଟ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ଅଭିଯୋଗ ଓ ସଚେତନତା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ସମସ୍ତ ବ୍ୟାଙ୍କ କିମ୍ବା ଆର୍ଥିକ ସଂସ୍ଥା ଉପରେ ଏହା ଲାଗୁ ହୁଏ ନାହିଁ।)
