୨୦୨୯ରେ ବିଜେପିର ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଜାରି ରହିବ କି କଂଗ୍ରେସ କରିବ ପୁନର୍ବାର ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ?

 

ଆଜି ଆମେ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରିବା ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିର ଦୁଇ ପ୍ରମୁଖ ଶକ୍ତି—ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି ବା ବିଜେପି ଏବଂ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସର ଭବିଷ୍ୟତ। ଦେଶର ରାଜନୈତିକ ପରିଦୃଶ୍ୟ କି ଆଗାମୀ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକରେ ବଦଳିବ? ନା ବିଜେପିର ଦୀର୍ଘ ରାଜନୈତିକ ପ୍ରଭାବ ଜାରି ରହିବ? ଅନ୍ୟପଟେ, କଂଗ୍ରେସ କି ତାର ହାରାଇଥିବା ଜନାଧାର ଫେରାଇ ଆଣିପାରିବ? ଆସନ୍ତୁ, ତଥ୍ୟ, ନିର୍ବାଚନୀ ଧାରା, ସଂଗଠନ, ନେତୃତ୍ୱ ଏବଂ ଜନମତ ଆଧାରରେ ଏହାର ଗଭୀର ବିଶ୍ଳେଷଣ କରିବା।

ବିଜେପି: ଏକ ଦଶକର ପ୍ରାଧାନ୍ୟ

୨୦୧୪ ମସିହାରୁ ବିଜେପି ଜାତୀୟ ରାଜନୀତିରେ ଏକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଉଭା ହୋଇଛି। ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଦଳ କେବଳ କେନ୍ଦ୍ରରେ ସରକାର ଗଠନ କରିନାହିଁ, ବରଂ ଦେଶର ବହୁ ରାଜ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ପ୍ରଭାବ ବଢ଼ାଇଛି। ବିଜେପିର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଶକ୍ତି ହେଉଛି ଏହାର ସଂଗଠନ। ବୁଥ୍ ସ୍ତରରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଜାତୀୟ ସ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦଳର ଏକ ସୁସଂଗଠିତ ନେଟୱର୍କ ରହିଛି। ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ, ଡିଜିଟାଲ ପ୍ରଚାର ଏବଂ ଗ୍ରାସରୁଟ୍ କ୍ୟାଡର ବ୍ୟବସ୍ଥା ବିଜେପିକୁ ଅନ୍ୟ ଦଳମାନଙ୍କଠାରୁ ଅଲଗା କରିଛି। କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଅନେକ ଯୋଜନା—ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଆବାସ ଯୋଜନା, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳା, ଜଳ ଜୀବନ ମିଶନ, ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ପରି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ଓ ନିମ୍ନବର୍ଗୀୟ ଭୋଟରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଭାବ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି।

କିନ୍ତୁ ବିଜେପି ପାଇଁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ମଧ୍ୟ କମ୍ ନୁହେଁ

ଯେକୌଣସି ଦୀର୍ଘ ସମୟର ସରକାର ପରି ବିଜେପି ମଧ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛି। ବେକାରି, ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି, କୃଷକଙ୍କ ଆୟ, ମଧ୍ୟବିତ୍ତଙ୍କ ଆର୍ଥିକ ଚାପ ଭଳି ପ୍ରସଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ଆଗାମୀ ନିର୍ବାଚନରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ପାଇପାରେ। କିଛି ରାଜ୍ୟରେ ବିଜେପି ବିରୋଧୀ ମନୋଭାବ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଛି। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି କ୍ଷମତାରେ ରହିବା ପରେ ଶାସନ ବିରୋଧୀ ଭାବନା ସୃଷ୍ଟି ହେବା ସ୍ୱାଭାବିକ। ଅନ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି ମୋଦୀଙ୍କ ପରେ ଦଳର ଜାତୀୟ ନେତୃତ୍ୱ କାହା ହାତରେ ରହିବ? ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଜେପିର ନିର୍ବାଚନୀ ଶକ୍ତିର ବଡ଼ ଅଂଶ ମୋଦୀଙ୍କ ଲୋକପ୍ରିୟତା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଥିବା ବିଶ୍ଳେଷକମାନେ କହୁଛନ୍ତି।

କଂଗ୍ରେସ: ପତନରୁ ପୁନର୍ଜୀବନର ଚେଷ୍ଟା

ସ୍ୱାଧୀନ ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ପୁରୁଣା ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଦଳ କଂଗ୍ରେସ ଗତ ଦଶକରେ ଅନେକ ନିର୍ବାଚନୀ ପରାଜୟର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଛି। ତଥାପି ଦଳ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ରାଜନୀତିରୁ ହଟିଯାଇନାହିଁ। କର୍ଣ୍ଣାଟକ, ତେଲେଙ୍ଗାନା ପରି ରାଜ୍ୟରେ କଂଗ୍ରେସର ସଫଳତା ଦର୍ଶାଇଛି ଯେ ଦଳ ଏବେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା କରିବାର କ୍ଷମତା ରଖେ। ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଭାରତ ଯୋଡୋ ଯାତ୍ରା ପରେ ଦଳର କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ମନୋବଳ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିବା ଦେଖାଯାଇଛି। କଂଗ୍ରେସ ବେକାରି, ଅର୍ଥନୀତି, ସାମାଜିକ ସମାନତା ଏବଂ ସଂବିଧାନିକ ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ନେଇ ସରକାରଙ୍କୁ ଘେରିବାର ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି।

କଂଗ୍ରେସର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସମସ୍ୟା

କଂଗ୍ରେସର ମୁଖ୍ୟ ସମସ୍ୟା ହେଉଛି ସଂଗଠନର ଦୁର୍ବଳତା। ଦେଶର ଅନେକ ରାଜ୍ୟରେ ଦଳର ବୁଥ୍ ସ୍ତରର ଗଠନ ପୂର୍ବପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନୁହେଁ। ଅନେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ସ୍ଥାନୀୟ ନେତୃତ୍ୱର ଅଭାବ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ। ଏହାଛଡ଼ା ବିରୋଧୀ ମେଣ୍ଟ ରାଜନୀତିରେ କଂଗ୍ରେସ ପାଇଁ ଆଉ ଏକ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ରହିଛି। ଅନେକ ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳ ବିଜେପି ବିରୋଧୀ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ କଂଗ୍ରେସକୁ ନେତୃତ୍ୱ ଦେବାକୁ ସବୁବେଳେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନୁହନ୍ତି।

ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳ: ରାଜନୀତିର ନିରବ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ

ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିରେ ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳମାନଙ୍କ ଭୂମିକା ଦିନକୁ ଦିନ ବଢ଼ୁଛି। ତାମିଲନାଡୁ, ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ, ତେଲେଙ୍ଗାନା, ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ, ବିହାର ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରାଜ୍ୟରେ ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳମାନେ ନିର୍ବାଚନର ଫଳାଫଳ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିପାରନ୍ତି। ୨୦୨୯ ନିର୍ବାଚନରେ କେବଳ ବିଜେପି କିମ୍ବା କଂଗ୍ରେସର ଶକ୍ତି ନୁହେଁ, ବରଂ ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳମାନଙ୍କ ସହ ଗଠବନ୍ଧନ ରାଜନୀତି ମଧ୍ୟ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ହୋଇପାରେ।

ଯୁବ ଭୋଟର: କିଏ ଜିତିବ ନୂଆ ପିଢ଼ୀର ବିଶ୍ୱାସ?

ଆଗାମୀ ନିର୍ବାଚନରେ ଯୁବ ଭୋଟରଙ୍କ ଭୂମିକା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ। ଆଜିର ଯୁବକ ଚାକିରି, ଉଦ୍ୟୋଗ, ଶିକ୍ଷା, ଡିଜିଟାଲ ସୁଯୋଗ ଏବଂ ଜୀବନମାନର ଉନ୍ନତି ଚାହୁଁଛନ୍ତି। କେବଳ ଭାବନାତ୍ମକ କିମ୍ବା ପାରମ୍ପରିକ ରାଜନୀତି ନୁହେଁ, ଫଳାଫଳ ଆଧାରିତ ରାଜନୀତି ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱ ପାଉଛି। ଯେଉଁ ଦଳ ଯୁବପିଢ଼ୀର ଆକାଂକ୍ଷାକୁ ଅଧିକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭାବେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିପାରିବ, ସେହି ଦଳ ରାଜନୈତିକ ଲାଭ ପାଇପାରେ।

୨୦୨୯: ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଚିତ୍ର କଣ?

ବର୍ତ୍ତମାନର ପରିସ୍ଥିତି ଅନୁସାରେ ବିଜେପି ଏବେ ମଧ୍ୟ ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜନୈତିକ ଦଳ ଭାବେ ରହିଛି। କିନ୍ତୁ କଂଗ୍ରେସ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ବିରୋଧୀ ଦଳମାନେ ଯଦି ସଂଗଠନ, ନେତୃତ୍ୱ ଏବଂ ଆସନ ବୁଝାମଣାରେ ସଫଳ ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ରାଜନୈତିକ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା ଅଧିକ କଠିନ ହୋଇପାରେ। ଏକ କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ—ଭାରତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ କୌଣସି ଦଳର ସ୍ଥାୟୀ ବିଜୟ କିମ୍ବା ସ୍ଥାୟୀ ପରାଜୟ ନାହିଁ। ଜନତାଙ୍କ ମତ ହିଁ ଅନ୍ତିମ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ। ବିଜେପିର ଶକ୍ତି ହେଉଛି ଏହାର ସଂଗଠନ, ନେତୃତ୍ୱ ଏବଂ ବିସ୍ତୃତ ଜନାଧାର। କଂଗ୍ରେସର ଆଶା ହେଉଛି ତାହାର ଐତିହାସିକ ଭିତ୍ତି, ଜାତୀୟ ଉପସ୍ଥିତି ଏବଂ ବିରୋଧୀ ରାଜନୀତିର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ଭାବରେ ଭୂମିକା। ଆଗାମୀ କିଛି ବର୍ଷରେ ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତି କେଉଁ ଦିଗକୁ ଯିବ, ତାହା ନିର୍ଭର କରିବ ଅର୍ଥନୀତି, ରୋଜଗାର, ସାମାଜିକ ପ୍ରସଙ୍ଗ, ନେତୃତ୍ୱ ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କଥା ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ଉପରେ। ତେବେ ପ୍ରଶ୍ନ ରହିଗଲା—୨୦୨୯ରେ ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ର କିପରି ହେବ? ବିଜେପି କି ନିଜର ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ବଜାୟ ରଖିବ, ନା କଂଗ୍ରେସ ଏକ ନୂଆ ଅଧ୍ୟାୟ ଲେଖିବ? ଏହାର ଉତ୍ତର ଲୁଚି ରହିଛି ଆଗାମୀ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକର ରାଜନୈତିକ ଘଟଣାକ୍ରମ ଏବଂ ଭାରତୀୟ ଭୋଟରଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ।